ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

ΦΙΛΟΠΡΟΟΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ "Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"
Έτος Ίδρυσης 1967
Διεύθυνση: Άγιος Κοσμάς - 51100 Γρεβενά
Τηλέφωνα: 6974392811 - 2462082810 - 2462082824
e-mail: thomas-k@otenet.gr

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΤΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΜΑΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ
ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΚΟΣΜΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Κυκλοφορία 2007

Το βιβλίο αυτό γράφτηκε την άνοιξη του 2007 και κυκλοφόρησε
25 Ιουλίου 2007, στην εκδήλωση του Συλλόγου
«ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΒΡΑΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ»,
στην πλατεία του χωριού.

Δραστηριότητες του Συλλόγου

Ο Σύλλογος μας

Τα Τραγούδια μας

Το Βιβλίο με τα Τραγούδια

Ένας μικρός τόμος από ένα μικρό χωριό της Δυτικής Μακεδονίας.
Σαν σκάλισμα περίτεχνο σε φορούσι τζακιού ή σε πυξάρι.
Ακούσματα παλιακά, λόγος και ασπρόμαυρες φωτογραφίες.
Τραγούδι και η σιγαλιά του αληθινού.
Το πολλές φορές και με πολλές αφορμές καταφρονημένο
δημοτικό τραγούδι, αντιστέκεται, μας μιλά ακόμα, μας
ξεσηκώνει.
Και αυτό γιατί είναι το αρχιτεκτονικό
σχέδιο της ψυχής. Αυτό μας οδηγεί κει που πρέπει.
Είναι η ψυχή του τόπου μας, όταν μαστορεύει
ταπεινά και αληθινά, τότε φωτίζει. Είτε στην πέτρα,
είτε στο τραγούδι. Και στη ζωή. Είναι και οι μνήμες,
απαλά μας φωτίζουν μέσα απο τέτοιες σελίσες.
Σαν τη βροχή που έπεφτε πάνω απο το κατώϊ, ήχος
που ακόμα με συνοδεύει στα όνειρα μου.

Αντώνης Ν. Παπαβασιλείου

Διαβάστε το βιβλίο (PDF)

Για να ακούσετε τα τραγούδια
κάντε κλικ εδώ

Ευχαριστούμε:
τον Νομάρχη Γρεβενών κ. Κουπτσίδη Δημοσθένη
και τον ΟΡΓΑΝΙΣΜΌ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
Ν/Α ΓΡΕΒΕΝΩΝ, που στάθηκαν αρωγοί σ’ αυτή την
προσπάθεια μας, καλύπτοντας το κόστος της έκδοσης του βιβλίου,
και τον κ. Χριστόφορο Παπαβασιλείου, που απο το προσωπικό του αρχείο,
μας χάρησε τα τραγούδια.

Οι Συντελεστές του Βιβλίου

ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
ΜΙΚΡΟ ΕΠΙΛΟΓΙΚΟ: ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ-ΜΑΚΕΤΕΣ-ΣΧΟΛΙΑ: ΜΑΚΗΣ ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΣ

ΣΧΟΛΙΑ
ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΛΙΟΥ
«ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ & ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓ. ΚΟΣΜΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ»
(Έκδοση 1987)

ΕΚΤΥΠΩΣΗ
ΤΣΙΑΡΑΣ ΚΩΣΤΑΣ - ΤΣΙΟΜΠΛΙΚΑΣ ΝΙΚΟΣ
ΓΡΕΒΕΝΑ

ΧΟΡΗΓΟΣ
ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΓΡΕΒΕΝΩΝ
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Οι στίχοι των Τραγουδιών

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΩΝ ΑΡΡΑΒΩΝΩΝ	Τα αρραβωνιάσματα γινόταν στο σπίτι της νύφης με γλέντια και τραγούδια όλη τη νύχτα. Οι γονείς, τα αδέρφια και οι συγγενείς της νύφης, έδεναν σε ένα μπουκέτο ξηρό βασιλικό, τα σημάδια (φλουριά και ένα ζευγάρι κάλτσες) και τα αλλάζανε μεταξύ τους. Έπειτα χαιρετιόταν με φιλήματα και έλεγαν τις ευχές: «στεριωμένα», «να μας ζήσουν». Ένας καθαρός και άφθονος λυρισμός διαφαίνεται στα τραγούδια των αρραβώνων, συνοδευόμενος από μια λεπτή φυσιολατρία και έναν άδολο συμβολισμό.

ΠΟΥ ΗΣΤΑΝ ΠΕΡΙΣΤΕΡΟΥΛΑ ΜΟΥ -Που ήσταν περιστερούλα μου τόσο καιρό χαμένη; -Στους κάμπους ήμουν κι’ έβοσκα, στα πλάγια κελαηδούσα και τώρα το φθινόπωρο, κοντά στον Αϊ Δημήτρη βγήκα να μάσω κάστανα με τα’ άλλα τα κορίτσια. Κι’ ο Χρήστος μας αγνάντευε από μια ψηλή ραχούλα -Κορίτσια μαυρομάτικα ελάτε παραπάνω έχω δυο λόγια να σας πω και δυο να σας ρωτήσω. Μην ήρθαν κλέφτες στο χωριό, μην ήρθαν κι’ Αρβανίτες; -Εμείς κλέφτες δεν είδαμε, δεν έχουμε χαμπέρι.	ΤΡΕΙΣ ΤΟΥΡΚΟΙ ΤΡΕΙΣ ΓΕΝΙΤΣΑΡΟΙ Τρεις τούρκοι τρεις γενίτσαροι, τρεις ’μορφοτσελιγκάδες Οι τρεις τον Γιάννη γύρευαν, οι τρεις τον Γιάνν’ γυρεύουν. Τον Γιάννη δεν τον έβρισκαν, τον Γιάννη δεν τον βρίσκουν. Μόν’ βρίσκουν την γυναίκα του, μόν’ βρίσκουν την καλή του, από ’πλυνε τα χέρια της σε μαρμαρένια βρύση. Άσπρα ήταν τα χέρια της απ’ το μαργαριτάρι. Θαμαίνονται, λογίζονται το πώς να τη φωνάξουν. Να την φωνάξουν στ’ όνομα, δεν ξέρουν πως τη λένε, να την φωνάξουν Γιάννενα, αντιριούνται απ’ το Γιάνννη.

ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΟΥΣ ΓΚΙΖΙΡΟΥΣΑ Πέντε χρόνους γκιζιρούσα στη στεριά-στεριά κι’ άλλους πέντε σεργιανούσα στο γιαλό-γιαλό, για να βρω καλή γυναίκα να την παντρευτώ. Γιε μ’ σαν πάει ’σα και τη βρήκα μεσ’ το Γκιούλ Μπαξέ πότιζε τη μαντζουράνα και το βασιλικό. Ρίχνω μήλο, ρίχνω κίτρο, δεν τα δέχεται. Ρίχνω μάλαμα κι’ ασήμι, χαμογέλασε.	ΣΕ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΜΠΑΙΝΩ Σε περιβόλι μπαίνω, μέσα στις λεμονιές Και σάστισε ο νους μου από τις μυρωδιές. Εδίψασε η καρδούλα μου για μια σταλιά νερό. Πάω ο μαύρος στη βρύση να πιω κρύο νερό, Βρίσκω τη Βάγγιω πλένει και σιγοτραγουδεί. Της τάζω κολονάκια, Βενέτικα φλουριά. -Δεν θέλω κολωνάκια, Βενέτικα φλουριά μόν’ θέλω τον Χρηστάκη, να ’ρθει στην αγκαλιά.

ΤΡΕΙΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΕΧΕΙ Ο ΝΙΟΥΤΣΙΚΟΣ Τρεις χρόνους έχει ο νιούτσικος από νυφοδιαλέγει. Γυρεύει νύφη από σεριά κι’ από καλούς γονίδες, Γυρεύει μύλους δώδεκα μαζί με μυλωνάδες, Γυρεύ’ αμπέλια ατρύγητα μαζί με τρυγητάδες, Γυρεύ’ χωράφια αθέριστα μαζί με θεριστάδες, Γυρεύει χίλια πρόβατα και πεντακόσια γίδια Γυρεύει κι' ένα άλογο να περπατά καβάλα.	Ο ΝΙΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ Ο νιός από τα Γιάννενα κι’ κόρη από τη Πόλη Σαν πάει ’σαν κι’ ανταμώσανε σε ξένο περιβόλι. -Ξένος εσύ, ξένη κι’ εγώ, ξένο το περιβόλι ξένε μου κι’ αν πεινάσουμε, το τι ψωμί θα φάμε; -Τα χείλη σου τα χείλη μου, αυτό ψωμί θα φάμε. -Ξένε μου κι’ αν διψάσουμε, το τι νερό θα πιούμε; -Το δάκρυ μου τα δάκρυ σου, αυτό νερό θα πιούμε. Ξένε μου κι’ αν κρυώσουμε, με τι θα σκεπαστούμε; -Τη κάπα σου τη κάπα μου, μ’ αυτήν θα σκεπαστούμε


ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ	Η κάθε φάση του γάμου, από τα προικιά, τους τερζήδες (ραφτάδες), τους μπράτιμους, το στόλισμα του φλάμπουρου, το γλέντι του Σαββατόβραδου, τον αποχωρισμό της νύφης, τη στέψη, το γλέντι στην πλατεία, ύστερα στο σπίτι του γαμπρού, τη Δευτέρα που πάει η νύφη για νερό στη βρύση, τα πιστρόφια, έχει και το δικό της τραγούδι. Τραγούδια γεμάτα αγάπη και αλληλοσεβασμό.

ΜΑΝΑ ΜΟΥ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΜΟΥ Μάνα μου τα λουλούδια μου, συχνά να τα ποτίζεις. Να τα ποτίζεις μάνα μ’ με νερό να μην τα μαραγκιάσεις. Αφήνω γεια στη μάνα μου και στον καλό πατέρα, Αφήνω γεια στ’ αδέρφια μου, αδέρφια και ξαδέρφια.	ΛΟΥΖΕΤΑΙ Τ’ ΑΡΧΟΝΤΟΠΟΥΛΟ Λούζεται τα’ αρχοντόπουλο σ’ ένα χρυσό λιγένι. Η πάπια φέρνει το νερό, η χήνα το σαπούνι, Κι’ η αδερφή η αγλήγορη, φέρνει χρυσό μαντήλι.

ΕΝΑΣ ΝΙΟΥΤΣΙΚΟΣ Ένας νιούτσικος κι’ ένας καλός λεβέντης Μαύρον τάιζε και μαύρον τιμαρεύει στα ψηλά βουνά, ψηλά στα κορφοβούνια. -Φάε μαύρε μ’ τριφύλ’ πιέ μαύρε μ’ νερό, Κι’ αύριο πρωί-πρωί αύριο το μεσημέρι δρόμον έχουμε κι’ ένα βαρύ ποτάμι, Πώς να διάβουμε.	ΜΕΣΑ ΣΕ ΤΟΥΤΟΝ ΤΟ ΣΟΦΡΑ Μέσα σε τούτον τον σοφρά σε τούτο το σουμπέτι, Γραμμένα μάτια μ’ και παρδαλά. Τρεις μαυρομάτες μας κερνούν και τρεις καλές κοπέλες, Γραμμένα μάτια μ’ και παρδαλά. Η μια κερνάει με το γυαλί, η άλλη με τη κούπα, Η Τρίτη η μικρότερη με μαστραπά ‘σημένιο γραμμένα μάτια μ’ και παρδαλά. -Κέρνα μας ρούσα μ’ κέρνα μας γλυκό κρασί.

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΞΕΝΙΤΙΑΣ	Όταν κάποιος έφευγε για τα ξένα, το προηγούμενο βράδυ μαζευόταν όλοι οι συγγενείς, στρώνανε όλοι μαζί τραπέζι στο πατρικό και ακολουθούσε γλέντι. Την άλλη μέρα το πρωί, αυτός που έφευγε, έκανε το σταυρό του στο εικονοστάσι του σπιτιού, φιλούσε το χέρι του πατέρα και της μάνας του και ξεκινούσε. Ο καημός του ξενιτεμένου και η χαρά του γυρισμού, είναι τόσο δυνατά συναισθήματα, που έγραψαν ένα από τα λαμπρότερα ποιητικά έπη του λαού μας, τα τραγούδια της ξενιτιάς

ΦΕΓΓΑΡΙ ΜΟΥ ΨΗΛΟ -Φεγγάρι μου ψηλό, τριγύρω κυκλωμένο, αυτού ψηλά που περπατάς και χαμηλά λογιάζεις, μην είδες μην αλόγιασες τον αγαπητικό μου; Σε τι ταβέρνα βρίσκεται, σε τι όμορφο τραπέζι; Τίνος χεράκια τον κερνούν και τα δικά μου στέκουν; Τίνος ματάκια τον κοιτούν και τα δικά μου στέκουν; Τίνος χειλάκια τον φιλούν και τα δικά μου σκάζουν; Σε τι κρεβάτι θα κοιμηθεί και το δικό μου στέκει;	ΤΩΡΑ ΜΑΓΙΑ ΤΩΡΑ ΔΡΟΣΙΑ Τώρα Μαγιά τώρα δροσιά, τώρα το καλοκαίρι, τα ίτσια, τα ίτσια Τώρα φυτρώνουν τα κλαδιά και λουλουδιάζει ο τόπος, Τα ίτσια τα λουλούδια Τώρα ο ξένος βόλεσε να πάει στα δικά του. Νύχτα σελώνει τα’ άλογο, νύχτα το καλιγώνει, βάνει τα πέταλα χρυσά και τα καρφιά ‘σημένια, και τα καλιγόκαρφα, χρυσά μαλαματένια.

ΟΙ ΔΥΟ ΑΓΙΟΙ ΜΑΛΩΝΑΝ Οι δυο Άγιοι μάλωναν Αϊ Γιώργης κι’ Αϊ Δημήτρης. -Αϊ Γιώργη Αϊ Γιώργη Βούργαρε και σκορποφαμιλιάρη, εγώ μαζεύω φαμιλιές κι’ εσύ μου τις σκορπίζεις. Εγώ μαζεύω πρόβατα κι’ εσύ μου τα σκορπίζεις. Εγώ ανταμώνω αντρόγυνα κι’ εσύ μου τα χωρίζεις. -Δεν φταίω εγώ Αϊ Δημήτρη μου, δεν φταίω εγώ αδερφέ μου, Μον’ φταίει αυτή η άνοιξη π’ ανθίζουν τα λουλούδια.	Η ΞΕΝΙΤΙΑ Η ξενιτιά κι’ η ορφανιά, τα χρέη και η φτώχια, τα τέσσερα ζυγίστηκαν σ’ ένα καντάρι αντάμα. Βαρύτερ’ εάν’ η ξενιτιά, βαρύτερη απ’ τα’ άλλα

	Στο βιβλίο μας υπάρχουν περί τα ογδόντα τραγούδια

Το Βιβλίο διατείθεται δωρεάν απο τον ΦΙΛΟΠΡΟΟΔΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ "Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ"	Επικοινωνήστε μαζί μας

Στην αρχή της Σελίδας

Κατασκευή site: Μάκης Κουτσονίκος